Tuần trước, một bạn đọc nhắn tin hỏi chúng tôi về một chuyện khá quen. Bạn ấy vừa nâng RAM từ 8GB lên 16GB, hy vọng máy sẽ mượt hơn hẳn, nhưng vào game nặng thì hình ảnh vẫn giật y như cũ. Khi cùng xem lại cấu hình, chúng tôi nhận ra phần đang thiếu lại nằm ở card đồ họa. Đó cũng là lý do ram và vram khác nhau thế nào đáng được tìm hiểu kỹ trước khi bạn bỏ tiền mua linh kiện.
Tình huống này không hiếm. Nhiều bạn mới ráp máy thấy chữ RAM xuất hiện ở đâu cũng nghĩ VRAM chỉ là tên gọi khác của cùng một loại bộ nhớ. Thực tế hai thứ này hoạt động theo cách khác hẳn nhau. Trong bài này, chúng tôi sẽ đi qua từng loại, kèm vài tình huống đội ngũ đã gặp khi tư vấn cho bạn đọc, để bạn tự tin hơn khi chọn mua hoặc build một bộ máy mới.
Vì sao RAM và VRAM dễ bị nhầm lẫn khi mới tìm hiểu
Cả hai đều có chữ RAM trong tên, đều tính bằng GB, và đều hay được quảng cáo là càng nhiều càng mượt. Khi nhìn bảng thông số, người mới rất dễ gộp chúng thành một con số chung, nhất là khi đọc cấu hình trên các trang bán hàng online. Con số càng lớn càng dễ khiến người ta tin rằng máy sẽ chạy tốt hơn ở mọi việc.
Có bạn từng kể với chúng tôi rằng khi đặt mua PC qua mạng, bạn thấy card đồ họa ghi 4GB và nghĩ đó là bộ nhớ của hệ thống. Bạn cộng luôn vào tổng dung lượng, rồi kỳ vọng máy chạy được game nặng. Sự thật là RAM hệ thống chỉ có 4GB, quá thấp cho các tựa game hiện đại, nên máy đơ ngay từ lúc vào màn hình chờ.
Nâng cấp nhầm chỗ là chuyện thường gặp
Nhiều người chọn nâng RAM trước vì thanh RAM dễ mua, cắm vào khe trên bo mạch chủ là xong, giá lại không cao. Nâng GPU để tăng VRAM thì phức tạp hơn nhiều, có khi còn phải thay cả nguồn cho đủ công suất. Ngại những bước đó, không ít bạn né tránh, trong khi chính phần này mới là thủ phạm gây giật lag. Hiểu rõ điều này từ đầu sẽ giúp bạn đỡ tốn thời gian lẫn tiền bạc.
RAM là gì và vai trò của nó khi chơi game
RAM, viết tắt của Random Access Memory, là bộ nhớ tạm thời của máy tính. Hãy hình dung nó như mặt bàn làm việc: dữ liệu đang xử lý được bày lên đó để CPU lấy ra dùng nhanh. Tắt máy thì mặt bàn được dọn sạch. Điều này khác với ổ cứng hay SSD, nơi dữ liệu được giữ lâu dài.
RAM không chỉ phục vụ riêng game. Nó còn phải chạy hệ điều hành, trình duyệt, ứng dụng chat và rất nhiều tiến trình nền khác cùng lúc. Vì vậy, máy có RAM ít sẽ khiến bạn khó chịu ngay cả khi chưa mở game nào.
RAM ảnh hưởng thế nào khi vừa chơi vừa mở ứng dụng khác
Khi RAM không đủ mà bạn vừa chơi game vừa để Discord và trình duyệt chạy ngầm, máy sẽ phải đẩy bớt dữ liệu xuống ổ cứng để nhường chỗ. Ổ cứng chậm hơn RAM rất nhiều lần, nên máy sẽ khựng lại mỗi lần bạn chuyển qua lại giữa các cửa sổ. Đội ngũ chúng tôi từng thử trên một máy 8GB RAM: khi alt-tab giữa game và trình duyệt, máy đứng hình gần ba giây. Sau khi nâng lên 16GB, độ trễ đó gần như biến mất.
Bao nhiêu RAM là đủ cho game thủ hiện nay
Mức phù hợp phụ thuộc vào loại game và thói quen mở nhiều ứng dụng cùng lúc. Đây là vài mốc chúng tôi thường tư vấn:
- 8GB: đủ cho game nhẹ và các tựa online đã cũ, nhưng nên hạn chế mở thêm ứng dụng nặng.
- 16GB: mức phổ biến nhất hiện nay, đáp ứng tốt phần lớn game mới.
- 32GB trở lên: hợp với người vừa chơi game vừa livestream hoặc dựng video.
Nếu chưa biết máy đang có bao nhiêu RAM, bạn chỉ cần mở Task Manager là thấy ngay. Muốn kiểm tra kỹ hơn từng linh kiện, bạn có thể tham khảo các phần mềm nên có cho người mới vừa chơi game vừa làm việc trên cùng một máy, trong đó có vài công cụ xem cấu hình khá tiện.
VRAM là gì và khi nào cần để ý thông số này
VRAM, viết tắt của Video RAM, là bộ nhớ riêng nằm trên card đồ họa. Nếu RAM là mặt bàn chung của cả hệ thống, VRAM giống mặt bàn riêng của GPU, dùng để lưu texture, khung hình và dữ liệu cần hiển thị lên màn hình. Vì nằm sát chip xử lý đồ họa nên VRAM truy xuất nhanh hơn nhiều so với RAM hệ thống khi xử lý hình ảnh.
VRAM ảnh hưởng ra sao đến độ phân giải và chi tiết đồ họa
Ở Full HD với cài đặt trung bình, khoảng 4 đến 6GB VRAM thường là đủ. Khi chơi ở 1440p hoặc 4K, hay bật texture mức Ultra, nhu cầu có thể lên 8GB, thậm chí 12GB. Thiếu VRAM thường không làm game văng ngay. Thay vào đó, texture tải chậm, hình có thể vỡ vài giây rồi mới nét lại. Một số launcher hiện nay đã gợi ý mức đồ họa dựa trên dung lượng card, giúp người mới đỡ phải dò thông số thủ công.
Trường hợp nào bạn thật sự cần để ý đến VRAM
Với game thế giới mở có đồ họa nặng, hoặc khi cài mod texture độ phân giải cao, VRAM đầy sẽ khiến khung hình tụt mạnh, đôi khi còn giật hơn cả lúc thiếu RAM. Ngược lại, game 2D, MOBA hay tựa indie nhẹ thì 2 đến 4GB VRAM đã dư sức. Lý do khác biệt rõ như vậy là vì mỗi loại game đẩy dữ liệu đồ họa lên GPU với mật độ khác nhau. Hãy nhìn vào cảnh bạn hay chơi nhất để đoán nhu cầu, thay vì chạy theo con số lớn nhất trên quảng cáo.
Sự khác biệt chính giữa hai loại bộ nhớ có thể tóm gọn như sau. RAM hệ thống nằm trên khe cắm bo mạch chủ và lo việc hệ điều hành, đa nhiệm cùng dữ liệu tạm. Khi thiếu, máy đơ khi mở nhiều ứng dụng. VRAM hàn trên card đồ họa và chuyên lo texture, khung hình. Khi thiếu, texture tải chậm hoặc hình vỡ khi vào cảnh nặng.
Nên ưu tiên nâng RAM hay VRAM trước khi ráp máy chơi game
Cách chúng tôi hay gợi ý là xem trước game bạn chơi nhiều nhất cần gì. Các trang bán game thường ghi cấu hình đề xuất và tách riêng RAM với VRAM. Đối chiếu hai con số này với máy hiện tại, bạn sẽ biết phần nào đang thiếu, thay vì đoán mò rồi nâng nhầm chỗ như câu chuyện ở đầu bài. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này cũng giúp quyết định mua sắm dễ dàng hơn.
Nếu ngân sách có hạn, chúng tôi thường khuyên ưu tiên card đồ họa, vì GPU quyết định trực tiếp khung hình và độ phân giải khi chơi. Hiện tại 16GB RAM đã đủ cho phần lớn tựa game, trong khi VRAM thấp mới là thứ khiến trải nghiệm hình ảnh xuống cấp rõ rệt. Khi đã hiểu ram và vram khác nhau thế nào, bạn sẽ chi tiền đúng chỗ và không còn cảnh nâng cấp xong mà game vẫn giật.
Nếu bạn đang cân nhắc nâng cấp, hãy bắt đầu bằng việc ghi lại cấu hình máy và danh sách game hay chơi. Sau đó đối chiếu với yêu cầu tối thiểu và khuyến nghị của từng tựa game. Đội ngũ chúng tôi luôn thấy cách này tiết kiệm được không ít tiền so với việc mua theo cảm tính. Bạn cũng có thể đọc thêm những lưu ý khi tải game PC và Android để tránh tải nhầm bản không hợp cấu hình.
